Sán lá gan có những biến đổi thích nghi với đời sống kí sinh như thế nào?

là một căn bệnh không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng con người nhưng nó lại là nguyên nhân gây nên nhiều biến chứng sức khỏe nghiêm trọng khác nhau. Tham khảo bài viết để biết thêm thông tin chi tiết. 

Sán lá gan là gì?

Bệnh ở người gồm có 2 loại là sán lá gan nhỏ và sán lá gan lớn. Bệnh sán lá gan nhỏ gây nê bởi loài Clonorchis sinensis hoặc Opisthorchis viverrine. Bệnh sán lá gan lớn thường bị gây nên bởi loài Fasciola gigantica.

Cấu tạo của sán lá gan

Sán lá gan là các loại ký sinh trùng có một chu kỳ sống phức tạp, sinh trưởng và phát triển thông qua nhiều giai đoạn và ký sinh trên nhiều loại vật chủ. 

Sán lá gan có cấu tạo là:

  • Cơ thể dẹp hình lá.
  • Cơ dọc, cơ vòng và cơ lưng bụng phát triển.
  • Mắt và lông bơi tiêu giảm

Con đường lây lan của sán lá gan

Sán lá gan lớn ký sinh trong gan, mật của người và một số loài động vật khác. Sán trưởng thành đẻ trứng theo đường ống mật xuống ruột và ra bên ngoài theo phân. Trứng gặp môi trường nước sẽ trở thành cấu trùng lông kí sinh trong các loại ốc sau đó phát triển thành các cấu trùng đuôi rời vỏ ốc và bám vào các loại cây mọc dưới nước. Ăn phải các loại rau thủy sinh chứa nang sán hoặc uống nước lã có ấu trùng sán thì sẽ mắc sán lá gan lớn. 

Sán lá gan thông qua nhiều vật chủ trung gian để xâm nhập vào cơ thể người
Sán lá gan thông qua nhiều vật chủ trung gian để xâm nhập vào cơ thể người

Sán lá gan nhỏ cũng có chu kỳ sống giống với sán lá gan lớn, tuy nhiên sau khi phát triển thành ấu trùng đuôi, sán không bám vào thực vật thủy sinh mà thực tiếp xâm nhập vào trong thịt cá.  Ấu trùng sán sau khi rụng đuôi sẽ phát triển thành cấu trùng nang kí sinh trong cá. Nếu động vật hay người ăn phải ấu trùng nang chưa được nấu chính sẽ mắc bệnh sán lá gan nhỏ. 

Sự biến đổi để thích nghi với môi trường sống ký sinh của sán lá gan

Đặc điểm cấu tạo đặc biệt của sán lá gan đã giúp nó thích nghi tốt trong các môi trường vật chủ khác nhau. Trong môi trường vật chủ, sán lá gan dùng 2 giác bám để bám chắc vào nội tạng sau đó hút chất dinh dưỡng từ vật chủ. 

Với cấu tạo cơ thể có lớp cơ dọc, cơ vòng và cơ bụng phát triển nên có thể dễ dàng chun giãn, phòng dẹp để dễ dàng chui vào trong môi trường kí sinh, cũng như di chuyển từ môi trường kí sinh này sang môi trường kí sinh khác.

Sán lá gan để rất nhiều trứng trong thời gian bắt đầu kí sinh trên vật chủ và ấu trùng của chúng cũng sở hữu một khả năng sinh trưởng vô cùng tốt. Chính vì vậy số lượng cá thể của chúng ngày càng đông hơn. Tuy tỉ lệ chết của chúng rất cao nhưng với số lượng nhiều như vậy, chúng vẫn đủ số lượng sống sót và phát triển để duy trì sự sinh sôi trong cơ thể con người. 

Bệnh sán lá gan có nguy hiểm hay không?

Sán lá gan ở người là căn bệnh rất phổ biến ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Bệnh sán lá gan nhỏ hiện được phát hiện tại 1/3 tỉnh thành trên cả nước, những địa phương thường có thói quen ăn gỏi cá, các món ăn chế biến từ cá sống hoặc cá chưa được nấu chín hoàn toàn. Sán lá gan lớn xuất hiện tại 47 tỉnh thành trong cả nước. 

Sán lá gan là căn bệnh gây nguy hiểm ở người
Sán lá gan là căn bệnh gây nguy hiểm ở người

Sán lá gan tuy không gây đe dọa trược tiếp đến tính mạng của người bệnh nhưng gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm tới sức khỏe. Sán lá gan lớn kí sinh ở người gây nên bệnh áp xe gan, kí sinh trong mật nếu không điều trị gây nên ung thư đường mật. Một số trường hợp sán còn di chuyển gây bệnh cho một số cơ quan khác như cơ, da, khớp, dạ dày, đại tràng…

Sán lá gan nhỏ không được phát hiện và điều trị sớm sẽ gây nên xơ gan, tắc mật, xơ cứng ống dẫn mật. Nguy hiểm hơn là có thể dẫn đến các bệnh nguy hiểm như xơ gan cổ trướng, áp xe gan…

Những bệnh mà sán lá gan gây ra đều là những bệnh lí nếu không được điều trị sớm sẽ chuyển biến thành bệnh năng và có nguy cơ tử vong cao.

Phòng bệnh sán lá gan 

Phòng bệnh luôn là cách làm đơn giản và tốt hơn với việc chữa bệnh. Để phòng chống sán lá gan ở người, mọi người phải tuân thủ việc ăn chín uống sôi, không ăn các món ăn chưa được nấu chín hoàn toàn, đặc biệt là không ăn những món làm từ cá, thủy sinh vật sống như gỏi cá. 

Tuần thủ ăn chín uống sôi để phòng sán lá gan và nhiều bệnh khác
Tuần thủ ăn chín uống sôi để phòng sán lá gan và nhiều bệnh khác

Giữ vệ sinh môi trường, xử lý tốt chất thải từ phân, tuyệt đối không làm hố xí ở cầu ao hoặc phóng uế vào nguồn nước. 

Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường như rối loạn tiêu hóa, chán ăn, buồn nôn, người gây đi, người sốt thất thường hay có triệu chứng thiếu máu, sạm da… hãy đến ngay các cơ sở ý tế chuyên khoa để thăm khám và điều trị sớm nhất. 

Điều trị sớm sán lá gan người bệnh thường có sự đáp ứng tốt hơn với thuốc điều trị và được chữa khỏi hoàn toàn. Điều trị càng muộn thì các tổn thương cơ thể càng nghiêm trọng và nặng nè hơn.

Hãy bảo vệ chính mình, bảo vệ lá gan khỏe mạnh để phòng tránh bệnh nguy hiểm:

silymarin milk thistle bảo vệ gan của mỹ